Η ενδομητρίωση και η αδενομύωση είναι δύο συγγενείς παθήσεις που επηρεάζουν σημαντικό μέρος του γυναικείου πληθυσμού και, δυστυχώς, συχνά διαγιγνώσκονται με καθυστέρηση: τα πρώτα συμπτώματα εμφανίζονται κατά μέσο όρο δύο έως πέντε χρόνια πριν τεθεί η διάγνωση.
Ο Dr. Φελεσάκης έχει εκπαιδευτεί στη Clinica Malzoni (Avellino, Ιταλία), κέντρο αναφοράς για τη διάγνωση και λαπαροσκοπική αντιμετώπιση της ενδομητρίωσης, υπό τον καθ. Mario Malzoni, και ως πιστοποιημένος Minimal Invasive Gynaecological Surgeon (ESGE) αντιμετωπίζει λαπαροσκοπικά το σύνολο των περιστατικών.
Τι είναι η ενδομητρίωση
Είναι η παρουσία ενδομητρίου — του ιστού που καλύπτει την εσωτερική κοιλότητα της μήτρας — εκτός αυτής. Ο έκτοπος αυτός ιστός ακολουθεί τον ίδιο κύκλο: αιμορραγεί, προκαλεί τοπική φλεγμονώδη αντίδραση και οδηγεί στη δημιουργία συμφύσεων, οζιδίων και κύστεων με αιματηρό περιεχόμενο (ενδομητριώματα ή «σοκολατοειδείς» κύστεις).
Εντοπίζεται συνήθως στις ωοθήκες, τις σάλπιγγες, το περιτόναιο, τους συνδέσμους της μήτρας, το έντερο ή την ουροδόχο κύστη και, σπανιότερα, σε μαλακά μόρια, πνεύμονες ή μαστό. Η ταξινόμησή της (στάδια I–IV) γίνεται με βάση το μέγεθος των εστιών, την έκταση των συμφύσεων και την επέκταση της νόσου.
Τι είναι η αδενομύωση
Με τον όρο αδενομύωση εννοούμε την παρουσία ενδομητρίου εντός του μυϊκού χιτώνα της μήτρας. Μπορεί να είναι εστιακή (αδενομύωμα) ή γενικευμένη και να καταλαμβάνει μεγάλο τμήμα του τοιχώματος. Εμφανίζεται στο 5% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας, συχνότερα άνω των 35 ετών που έχουν τεκνοποιήσει, και δεν οδηγείται σε εξαλλαγή σε καρκίνο.
Συμπτώματα που δικαιολογούν διερεύνηση
- Χρόνιο πυελικό άλγος, κυρίως τις ημέρες της εμμήνου ρύσεως
- Έντονη δυσμηνόρροια & απώλεια μεγάλης ποσότητας αίματος
- Δυσπαρεύνια (πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή)
- Δυσκολία σύλληψης – υπογονιμότητα
- Εύρημα ενδομητριώματος στον ετήσιο γυναικολογικό έλεγχο
Διάγνωση
Η υποψία τίθεται από τη λήψη λεπτομερούς ιστορικού, τη γυναικολογική εξέταση και τον υπερηχογραφικό έλεγχο των έσω γεννητικών οργάνων, με τη μαγνητική τομογραφία (MRI) να συμβάλλει καθοριστικά — ιδίως στην αδενομύωση, της οποίας η υπερηχογραφική εικόνα συχνά ομοιάζει με αυτή των ινομυωμάτων. Οι αιματολογικές εξετάσεις δεν αποδεικνύουν την ύπαρξη ενδομητρίωσης· η οριστική διάγνωση τίθεται με λαπαροσκόπηση και λήψη βιοψιών από τις ύποπτες περιοχές.
Αντιμετώπιση
Η σωστή αντιμετώπιση είναι ο ορθός συνδυασμός χειρουργικής και φαρμακευτικής προσέγγισης. Η φαρμακευτική αγωγή στοχεύει στην καταπολέμηση του πόνου και στην καταστολή της πάθησης, ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής. Η χειρουργική προσέγγιση — που πραγματοποιείται στο σύνολό της λαπαροσκοπικά — στοχεύει στη σταδιοποίηση της νόσου, στην αποκατάσταση της ανατομίας (λύση συμφύσεων, αφαίρεση ενδομητριωμάτων) και στην αφαίρεση ευμεγέθων εστιών.
Στην αδενομύωση, η λαπαροσκοπική αδενομυωματεκτομή διατηρεί τη γονιμότητα της γυναίκας, ενώ όπου απαιτηθεί ολική υστερεκτομή, και αυτή γίνεται λαπαροσκοπικά.
Τι περιλαμβάνει
- Λεπτομερές ιστορικό & κλινική εκτίμηση
- Υπερηχογραφικός έλεγχος & καθοδήγηση για MRI όπου χρειάζεται
- Διαγνωστική & θεραπευτική λαπαροσκόπηση με λήψη βιοψιών
- Αφαίρεση ενδομητριωμάτων, λύση συμφύσεων, αδενομυωματεκτομή
- Εξατομικευμένη φαρμακευτική αγωγή για πρόληψη υποτροπής
- Συμβουλευτική γονιμότητας & οικογενειακού προγραμματισμού
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι η ενδομητρίωση;
Είναι η παρουσία ενδομητρίου εκτός της κοιλότητας της μήτρας. Ο ιστός αυτός αιμορραγεί με κάθε κύκλο, προκαλώντας φλεγμονή, συμφύσεις, οζίδια και κύστεις με αιματηρό περιεχόμενο (ενδομητριώματα ή σοκολατοειδείς κύστεις).
Πόσο συχνή είναι;
Αφορά το 10-15% των γυναικών ηλικίας 18-45 ετών. Παράλληλα, ενδομητρίωση εμφανίζει το 38% των γυναικών με υπογονιμότητα και σχεδόν το 80% των γυναικών με χρόνιο πυελικό άλγος.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Συχνότερα είναι το χρόνιο πυελικό άλγος (κυρίως τις ημέρες της περιόδου), η αυξημένη απώλεια αίματος, η δυσπαρεύνια (πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή) και η υπογονιμότητα. Ένα ποσοστό γυναικών, ωστόσο, δεν εμφανίζει κανένα σύμπτωμα.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Από το ιστορικό, τη γυναικολογική εξέταση, τον υπερηχογραφικό έλεγχο και τη μαγνητική τομογραφία. Οι αιματολογικές εξετάσεις δεν αποδεικνύουν την ύπαρξη ενδομητρίωσης· η οριστική διάγνωση τίθεται με λαπαροσκόπηση και λήψη βιοψιών.
Θα κάνω απαραίτητα εξωσωματική επειδή έχω ενδομητρίωση;
Όχι. Η ενδομητρίωση συνδέεται με υπογονιμότητα (χαμηλή γονιμότητα) και όχι με στειρότητα (αδυναμία τεκνοποίησης). Κάθε γυναίκα αντιμετωπίζεται εξατομικευμένα, αφού αναλυθούν τα πραγματικά της ποσοστά για επίτευξη κύησης.
Τι είναι η αδενομύωση και πώς διαφέρει;
Αδενομύωση είναι η παρουσία ενδομητρίου εντός του μυϊκού χιτώνα της μήτρας. Εμφανίζεται στο 5% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας, συχνότερα άνω των 35 ετών που έχουν τεκνοποιήσει, και δεν οδηγεί σε εξαλλαγή σε καρκίνο.
Επανεμφανίζεται η ενδομητρίωση μετά το χειρουργείο;
Μπορεί, καθώς διεγείρεται από τα οιστρογόνα. Γι' αυτό το πρώτο χειρουργείο είναι και το πιο κρίσιμο, ενώ μετά από αυτό συστήνεται εξατομικευμένη φαρμακευτική αγωγή ανάλογα με την ηλικία, το ιστορικό και τον οικογενειακό προγραμματισμό της γυναίκας.
Η ενδομητρίωση οδηγεί σε καρκίνο;
Πολύ σπάνια. Οι πιθανότητες μια ενδομητριωσική κύστη να μετατραπεί σε καρκίνο είναι εξαιρετικά χαμηλές.